Sơ đồ tư duy

Sơ đồ tư duy là gì?

Sơ đồ tư duy là “con đẻ” của tác gia, nhà tâm lý Anthony (Tony) Peter Buzan. Ông sinh năm 1942 tại Luân Đôn (Anh), hiện ông đã xuất bản 92 đầu sách và được dịch ra trên 30 thứ tiếng, xuất bản trên 125 quốc gia.

Sơ đồ tư duy (bản đồ tư duy hay giản đồ ý) là phương pháp được đưa ra như một phương tiện mạnh để tận dụng khả năng ghi nhận hình ảnh của bộ não, giúp não bộ phát huy tối đa khả năng ghi nhớ, giúp người tư duy tìm ra phương pháp hữu hiệu nhất để giải quyết vấn đề một cách tối ưu.  

Sách tony buzan về mindmap

Hiện nay, sơ đồ tư duy (mindmap) được người Việt Nam biết đến khá nhiều thông qua sách Bản đồ tư duy (Tony Buzan), Tôi tài giỏi và bạn cũng thế! (Adam Khoo) hay các khóa học của TGM Book.

Phương pháp sơ đồ tư duy của ông đã được áp dụng vào việc học tập cũng như trong cuộc sống, đã giúp ích cho hàng trăm triệu người trên thế giới.

Công dụng của sơ đồ tư duy

Sơ đồ tư duy (phát minh bởi Tony Buzan) được xem là công cụ ghi chú tuyệt vời giúp bạn đạt được hiệu quả cao nhất, tận dụng được những từ khóa để nhớ lâu, sử dụng được cả não trái lẫn não phải, hay nói cách khác, phần lớn công suất của não bộ sẽ được huy động triệt để nhằm mang lại hiệu quả tối ưu nhất. 

Ví dụ về mindmap – sơ đồ tư duy

1, Sơ đồ tư duy giúp bạn tiết kiệm thời gian vì nó chỉ tận dụng các từ khóa.

Dựa vào hình ở trên, bạn có thể thấy rằng, nhờ việc tận dụng các từ khóa và sử dụng các hình ảnh một cách sáng tạo, phần nội dung được ghi chú cô đọng và ngắn gọn, nhưng vẫn không bỏ lỡ bất kỳ thông tin quan trọng nào.  

Đây thực sự là ưu điểm lớn trong việc học tập cho các học sinh, khi bạn chỉ cần nhớ tầm 2-3 trang giấy cho nội dung của 20 trang (vì bạn chỉ cần phải nhớ các từ khóa chính liên quan đến nội dung chủ yếu). Điều đó cũng có nghĩa là bạn chỉ cần tốn tầm 20 phút để ôn lại toàn bộ nội dung của 20 trang đó, trong khi bạn của bạn có thể tốn đến 1 giờ hoặc hơn để học, trong khi có thể không nhớ được hết đầy đủ nội dung.

2, Sơ đồ tư duy tận dụng được các nguyên tắc của trí nhớ siêu đẳng

Các nguyên tắc của trí nhớ siêu đẳng được vận dụng đầy đủ trong sơ đồ tư duy, gồm:

  • Sự hình dung: Sơ đồ tư duy có rất nhiều hình ảnh để bạn hình dung lại kiến thức cần nhớ. Dưới góc nhìn của não bộ, sơ đồ tư duy là một bức tranh lớn đầy màu sắc và nội dung phong phú, không còn là một mớ kiến thức khô khan, tẻ nhạt nữa.
  • Sự liên tưởng: Sơ đồ tư duy thể hiện sự liên kết giữa các ý tưởng rất rõ ràng. Từ chủ đề chính, ta có các nhánh con nhỏ liên kết, giúp phân tích sâu hơn các yếu tố bên trong của chủ đề chính, các ý tưởng nhỏ hơn, các ví dụ.
  • Làm nổi bật sự việc: Bằng các màu sắc, hình ảnh, kích cỡ đa dạng, sơ đồ tư duy chuyển hóa các thông tin, dòng chữ đơn điệu, tẻ nhạt sang hình ảnh bắt mắt và thu hút hơn, đồng thời làm nổi bật các ý tưởng trọng tâm lên. Việc sử dụng sơ đồ tư duy khiến bạn phải vận dụng trí sáng tạo của mình nhằm tạo ra một bức tranh không chỉ sặc sỡ, đầy màu sắc như thông thường mà còn là một bức tranh mang tính lý luận, liên kết chặt chẽ từ những thông tin mà bạn đã chắt lọc ra.

3, Sơ đồ tư duy sử dụng được 2 bán cầu não cùng một lúc.

Nói một cách sơ lược, não trái của bạn chỉ đạo những hoạt động liên quan đến tư duy logic, còn não phải thiên về nghệ thuật như tưởng tượng, hình ảnh, màu sắc.

Thông qua sử dụng sơ đồ tư duy, bạn đã tận dụng được hết chức năng của 2 bán cầu não trái và phải. Việc rèn luyện thường xuyên cả 2 bên bán cầu não sẽ giúp bạn giải phóng được những khả năng tiềm ẩn của não bộ, giúp bạn có thể phát triển bản thân mình một cách tối ưu nhất. 

Ưu điểm và lời khuyên khi sử dụng sơ đồ tư duy:

Ưu điểm của việc sử dụng sơ đồ tư duy là khi bạn đã vẽ ra rõ ràng, rành mạch những ý tưởng của mình trên trang giấy, nó giúp bạn có cái nhìn tổng thể về vấn đề và không bị bỏ sót bất cứ ý tưởng nào. Từ đó bạn có thể đánh giá được thứ tự ưu tiên những nội dung quan trọng để phân bổ thời gian của mình để học bài hay làm việc một cách hợp lý. Ưu điểm này rõ ràng là vượt trội hơn so với một quyển sách, hay sổ tay liệt kê từ dòng này qua dòng khác những nội dung cần thiết.

Mình sẽ đưa ra một ví dụ về một đoạn trong sách giáo khoa (dựa trên sách Tôi tài giỏi, bạn cũng thế!) để bạn hiểu thêm về ưu điểm này của sơ đồ tư duy nhé.


Ba Dạng Vật Chất  


Chất Rắn  


Các phân tử ở dạng rắn được sắp xếp theo một hình dạng nhất định và nằm sát nhau. Do có rất ít khoảng trống giữa các phân tử nên chất rắn không thể bị nén lại. Ở chất rắn, các phân tử được cố định một chỗ nhờ vào các lực tương tác giữa chúng. Chính vì thế, mỗi phân tử chất rắn chỉ có thể dao động xung vị trí cố định mà thôi. Các lực tương tác giữa các phân tử chất rắn bao gồm lực hút và lực đẩy. Lực hút ngăn chặn việc các phân tử di chuyển một cách tự do ra khỏi các điểm cố định. Lực đẩy ngăn chặn việc các phân tử va vào nhau trong khi di chuyển. Cho nên, chất rắn có hình dạng và khối lượng cố định. Khi chất rắn gặp nhiệt độ, năng lượng của các phân tử tăng lên gây ra sự dao động nhiều hơn. Do đó, khoảng cách giữa các phân tử tăng lên làm chất rắn bị nở ra.


Trích từ chương 7: Sơ đồ tư duy – Tôi tài giói, bạn cũng thế!

Sơ đồ tư duy – chất rắn

Dựa vào hình ảnh được thấy ở trên so với nội dung, rõ ràng là việc sử dụng phướng pháp tư duy giúp bạn tiết kiệm được phần lớn thời gian khi đọc lại phần nội dung trên.
Nếu bạn đếm số từ trong nội dung phần “Chất rắn”, có tổng cộng 185 từ phải đọc trong ghi chú kiểu truyền thống. Tuy nhiên, chúng ta đã giảm số từ này xuống còn khoảng hơn 20 từ trong sơ đồ tư duy. Điều quan trọng nhất ở đây là chúng ta không chỉ lưu lại được những thông tin quan trọng mà còn liên kết chúng lại với nhau một cách hợp lý. Điều này cũng có nghĩa là bạn đã giảm được 60-80% thời gian học của bạn một cách hiệu quả.

Những lời khuyên khi sử dụng sơ đồ tư duy:

  • Màu sắc có tác dụng kích thích trí não cũng như hình ảnh. Tuy nhiên, bạn cũng không cần phải sử dụng quá nhiều màu sắc, chỉ sử dụng một số ít màu chủ đạo cũng đủ rồi.
  • Vẽ nhiều nhánh cong thay vì đường thẳng để tạo sự mới mẻ, mềm mại và uyển chuyển.
  • Nếu bạn thấy không đủ kiên nhẫn để tô đậm màu một nhánh, bạn thử gạch chéo, đánh dấu cộng, hay chấm bi đi nhé. Vừa tiết kiệm thời gian lại vừa sáng tạo nữa nha.
  • Trên mỗi nhánh, bạn chỉ cần viết những từ khóa chính thay vì nội dung hoàn chỉnh của cả câu. Bởi như vậy sẽ dập tắt đi khả năng gợi mở và trí liên tưởng của bộ não. Ngoài ra, bạn cũng sẽ viết rất nhanh và khi đọc lại, não bạn sẽ được kích thích làm việc để kết nối thông tin. Nhờ vậy, thúc đẩy năng lực gợi nhớ và dần dần nâng cao khả năng ghi nhớ của bạn.
  • Việc vẽ sơ đồ tư duy hiện nay đã dễ dàng hơn nhiều nhờ sự trợ giúp của các phần mềm sơ đồ tư duy như: XMind, Wisemapping, LucidChart, MindMeister, MapulCogglehay Popplet. Hãy thử trải nghiệm khi có nhu cầu nhé.

Xem thêm 7 gợi ý cách sử dụng sơ đồ tư duy mindmap để ghi chú.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *